Jongste Nuus

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte skryf gereeld artikels oor tersaaklike aangeleenthede, neem deel aan die nasionale debat oor  grondwetlike aangeleenthede en voer interaksie met die regering en belanghebbende groepe wat ten doel het om die Grondwet en die waardes wat die vervat, te onderhou.

parliament.gov.zaDie Nasionale Vergadering se besluit op 27 Februarie om die eiendomsklousule te hersien, het byna in histerie, of euforie, ontaard. Daar is egter 'n groot gebrek aan nuanse, en selfs doelbewuste weerhouding van inligting, oor die inhoud van die mosie wat aanvaar is.  

Die kern van die finale gewysigde besluit is om “artikel 25 van die Grondwet en ander klousules, wat nodig is om die staat in staat te stel om grond in die openbare belang sonder vergoeding te onteien, te hersien, en om in die proses openbare verhore te hou om die standpunte van gewone Suid-Afrika Afrikaners, beleidmakers, burgerlike organisasies en akademici te kry oor die noodsaaklikheid van en meganismes vir die onteiening van grond sonder vergoeding.

Die resolusie is, soos dit voorkom, vaag, en miskien doelbewus so. In wese plaas dit die bal in die hande van die Suid-Afrikaanse publiek, en eis dat die publiek die gapings invul wat deur die vaagheid daargestel is. Die bewoording is deurtrek met dubbelsinnigheid en kan beslis op verskeie wyses uitgelê word. Hierdie artikel fokus dus op wat kón gewees het - maar nie is nie: die Staat as die bewaarder van alle grond. 

parliament sabc

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) verwelkom die President se besluit om uit die hoogste amp in die land te bedank. Terwyl die bedanking eers in werking tree sodra die Speaker van die Nasionale Vergadering skriftelik in kennis gestel is, bring die besluit weliswaar noodsaaklike sekerheid vir die nasie. Vir die grootste deel van 2018 is Suid-Afrika verlam gelaat wat die President se toekoms aan die stuur van sake betref. Hierdie verlamming het die uitstel van die jaarlikse staatsrede (SONA), asook die uitstel van verskeie belangrike funksies van die Nasionale Vergadering tot gevolg gehad. Dit sluit in die Openbare Beskermer se verskyning voor die Komitee van Justisie om verantwoording te doen oor die swak verslag oor die Estina-melkplaas, wat versuim het om individue wat hulself wangedra het, behoorlik aanspreeklik te hou, ten koste van Suid-Afrika se besonders weerlose burgers.

acting president

In 1973 het die Watergate-skandaal op die lappe gekom, wat uiteindelik tot die Verenigde State van Amerika se President Richard Nixon se ondergang in 1974 gelei het. Die Adjunkpresident, Gerald Ford, is onverkose aangestel in die amp, wat hy vir 'n verdere drie jaar beklee het. Hy is die enigste onverkose President van die VSA in die 20ste eeu. Terug by die huis skenk die Grondwet oorweging aan so ‘n scenario, al is dit net vir ‘n tydelike tydperk.

Artikel 90 van die Grondwet het betrekking op die moontlikheid van ‘n Waarnemende President in gevalle waar die President “uit die Republiek afwesig is of andersins nie in staat is om die pligte van die President te vervul nie”. Voordat die Waarnemende President die amp van die President in neem, moet hy of sy ‘n eed of plegtige verklaring van getrouheid aan die Republiek en gehoorsaamheid aan die Grondwet aflê.

180215 SGR Leierskap Uitnodiging optDIE GRONDWET EN GOEIE PUBLIEKE LEIERSKAP: ONTBYTBESPREKINGSREEKS 2018

ONDERWERP: TOEKOMSBLIK VIR 2018: PLAASLIKE EN INTERNASIONALE SOSIO-POLITIEKE SCENARIOS VIR VERANDERING

Spreker: Dr Jakkie Cilliers, Voorsitter van die Raad van Trustees en die Hoof van African Futures and Innovation by die Instituut vir Sekerheidstudies

Respondent: Professor Silviu Rogobete, Professor in Politieke Wetenskap, West University Timisoara en voormalige konsul-generaal van Roemenië

nuclear opt

Indien nuusberigte geglo kan word, stoom die nuut aangestelde Minister van Energie - vars uit sy nie-sonder-omstrendheid-tydjie as Minister van Intelligensie - voort met kernplanne. Dit, ten spyte van die Minister van Finansies wat onlangs verklaar het dat kernenergie nie bekostigbaar is of onmiddellik nodig is nie. Uit dieselfde teks as die Minister van Energie, het President Zuma gister tydens die OR Tambo-gedenklesing gesê dat planne om die strewe na kernkrag in die wiele te ry, deel is van 'n Westerse komplot om Suid-Afrika te beheer”, skynbaar as 'n bevestiging van die Minister van Energie se planne.

Nuusberigte suggereer voorts dat die Minister van Energie van plan is om Suid-Afrika se hersiene Geïntegreerde Hulpbronplan so vroeg as 14 November 2017 te finaliseer. As dit die geval is, dien die Wes-Kaapse Hoë Hof se uitspraak in April (waarin Earthlife Africa Johannesburg en die Southern African Faith Communities se Omgewingsinstituut die regering se besluite ten opsigte van die verkryging van kernkrag suksesvol uitgedaag het) as agtergrond waarteen die nasie se verkryging van kernkrag moet plaasvind. Uiteindelik rus die besluite betreffende Suid-Afrika se energiebeleid by die Uitvoerende Gesag, met die Hof se mag beperk tot die hersiening van sodanige besluite.

parliament sabc

Die Suid-Afrikaanse president geniet groot diskresie ten opsigte van hoe hy sy magte uitoefen. Dit sluit in die aanstelling van kabinetsministers. Dit suggereer nie dat daar geen perke aan sy mag is nie. Soos wat hofbeslissing ná hofbeslissing beklemtoon het, kan openbare magte slegs uitgeoefen word binne die grense van rasionaliteit. Soos wat die howe duidelik gestel het, beteken rasionaliteit nie dat ‘n besluit irrasioneel is net omdat dit ‘n ander manier van dinge doen is nie. Rasionaliteit beteken dat daar ‘n logiese verbintenis moet wees tussen die rede en die uitkoms van die besluit. Eenvoudig gestel, daar moet ‘n verbintenis tussen die middel en doel wees.

GIRL CHILDREN

11 Oktober word jaarliks oor die wêreld herdenk om die aandag te fokus op aangeleenthede betreffende die ongelykgede ten opsigte van geslag, wat jong meisies die hoof moet bied, asook hul toegang tot menseregte. Die Dag is die eerste keer in 2012 herdenk, en het sy oorsprong in die Verenigde Nasies (VN), wat gewys het op die behoefte om diskriminasie teen meisies te beklemtoon. Volgens die VN is daar meer as een miljard meisies in die wêreld. Hierdie herdenking bied 'n geleentheid vir die samelewing en organisasies om bewusmaking te skep oor die uitdagings wat meisies in die gesig staar net omdat hulle meisies is. Hierdie jaar se tema is “EmPOWER girls: Before, during and after conflict”.

Verdere Artikels...

grond & eiendom

FW de Klerk Stigting

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) is ’n eenheid van die FW de Klerk Stigting.

FW de Klerk Stigting

Top Bedreigings teen die Grondwet

Menseregteverslagkaart

Maak 'n skenking

Help ons om die Grondwet te handhaaf en te bevorder.

cfcr-donate

Kliek Hier