Jongste Nuus

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte skryf gereeld artikels oor tersaaklike aangeleenthede, neem deel aan die nasionale debat oor  grondwetlike aangeleenthede en voer interaksie met die regering en belanghebbende groepe wat ten doel het om die Grondwet en die waardes wat die vervat, te onderhou.

parliament exterior opt

Die Wetsontwerp op die Voorkoming en Bestryding van Haatmisdade en Haatspraak (die Wetsontwerp) is onlangs in die Parlement ter tafel gelê. Dit is ’n verbeterde weergawe van sy voorganger van 2016, wat destyds in konsepvorm was. In ’n oop en demokratiese samelewing, is die vryheid om idees uit te druk belangrik, maar daardie vryheid moet deur oorwegings van ander waardes met inbegrip van waardigheid, gelykheid en vryheid gesteun word. Hierdie delikate balans word oor die algemeen suksesvol deur die Wetsontwerp bereik. 

Die Wetsontwerp skep tereg die oortreding van haatmisdaad wat deur vooroordeel gedryf word. Haatmisdaad beteken dat waar ’n individu skuldig bevind word van ’n misdadige oortreding, wat deur vooroordeel of onverdraagsaamheid teenoor die slagoffer gedryf is, die bykomende aanklag van ’n haatmisdaad dan ter sprake is. Daar is voorvalle waaroor alleweë berig word van groepe en individue wat vermoor is en aan ander leed of mishandeling blootgestel word weens vooroordeel wat onder andere deur seksualiteit of nasionaliteit gedryf word. Dit is dus belangrik dat Suid-Afrika strafwette ontwikkel om hierdie bepaalde soort misdadigheid af te skrik. Die eerste bedoeling van die Wetsontwerp is dus ’n verwelkomende ontwikkeling in die Suid-Afrikaanse reg, omdat dit ’n wetgewende gat toe stop en verder as ’n afskrikmiddel vir toekomstige oortreders dien. Daar is ’n behoefte aan regsregulasie om gedragsverandering te lei.

who whd2018 opt

Wêreldgesondheidsdag - die internasionale gesondheidsbewusmakingsdag wat deur die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) ingestel is - word op 7 April 2018 gevier. Die tema vir 2018 is universele gesondheidsdekking, met ’n dringende beroep op regerings om daadwerklik toegang tot noodsaaklike gehalte gesondheidsdienste aan almal beskikbaar te stel. Hierdie tema is in ooreenstemming met die Staat se verpligting betreffende gesondheidsorg ingevolge artikel 27(2) van die Grondwet, om “redelike wetgewende en ander maatreëls binne sy beskikbare middele” te tref om die “toenemende mate” van die reg te verwesenlik.

Universele gesondheidsdekking, volgens die WGO, is nie beperk tot die versekering van toegang tot mediese sorg nie, maar sluit ook veldtogte vir openbare gesondheidsdiens in. ’n Belangrike element van openbare gesondheidsorg is voedselveiligheid. Suid-Afrika beleef tans die wêreld se ergste uitbreking van listeriose, ’n ernstige voedselverwante siekte wat deur die bakterie Listeria monocytogenes veroorsaak word. 982 gevalle wat deur laboratoriums bevestig is, is sedert 26 Maart 2018 aangemeld, en tot op hede het meer as 180 mense gesterf. Die doelwit van gesondheid vir almal sou baie min beteken ná hierdie epidemie, tensy ’n dringende hersiening van voedselveiligheidsbestuur in Suid-Afrika onderneem word.

180425 SGR Leierskap Uitnodiging optDIE GRONDWET EN GOEIE PUBLIEKE LEIERSKAP: ONTBYTBESPREKINGSREEKS 2018

ONDERWERP: REGTE, RUIMTELIKE GEREGTIGHEID EN GRONDHERVORMING

Sprekers:

Me Annelize Crosby, Hoof van Grondsake, Agri SA

Prof Jaap de Visser, Direkteur, Dullah Omar-instituut, Universiteit van die Wes-Kaap

Sluit by ons aan vir die tweede in ’n reeks ontbytbesprekings vir 2018 wat deur die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) en die Skool vir Publieke Leierskap (SPL) aan die Universiteit van Stellenbosch (US) aangebied word, met die steun van die Konrad Adenauer-stigting (KAS).

parliament.gov.zaDie Nasionale Vergadering se besluit op 27 Februarie om die eiendomsklousule te hersien, het byna in histerie, of euforie, ontaard. Daar is egter 'n groot gebrek aan nuanse, en selfs doelbewuste weerhouding van inligting, oor die inhoud van die mosie wat aanvaar is.  

Die kern van die finale gewysigde besluit is om “artikel 25 van die Grondwet en ander klousules, wat nodig is om die staat in staat te stel om grond in die openbare belang sonder vergoeding te onteien, te hersien, en om in die proses openbare verhore te hou om die standpunte van gewone Suid-Afrika Afrikaners, beleidmakers, burgerlike organisasies en akademici te kry oor die noodsaaklikheid van en meganismes vir die onteiening van grond sonder vergoeding.

Die resolusie is, soos dit voorkom, vaag, en miskien doelbewus so. In wese plaas dit die bal in die hande van die Suid-Afrikaanse publiek, en eis dat die publiek die gapings invul wat deur die vaagheid daargestel is. Die bewoording is deurtrek met dubbelsinnigheid en kan beslis op verskeie wyses uitgelê word. Hierdie artikel fokus dus op wat kón gewees het - maar nie is nie: die Staat as die bewaarder van alle grond. 

parliament sabc

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) verwelkom die President se besluit om uit die hoogste amp in die land te bedank. Terwyl die bedanking eers in werking tree sodra die Speaker van die Nasionale Vergadering skriftelik in kennis gestel is, bring die besluit weliswaar noodsaaklike sekerheid vir die nasie. Vir die grootste deel van 2018 is Suid-Afrika verlam gelaat wat die President se toekoms aan die stuur van sake betref. Hierdie verlamming het die uitstel van die jaarlikse staatsrede (SONA), asook die uitstel van verskeie belangrike funksies van die Nasionale Vergadering tot gevolg gehad. Dit sluit in die Openbare Beskermer se verskyning voor die Komitee van Justisie om verantwoording te doen oor die swak verslag oor die Estina-melkplaas, wat versuim het om individue wat hulself wangedra het, behoorlik aanspreeklik te hou, ten koste van Suid-Afrika se besonders weerlose burgers.

acting president

In 1973 het die Watergate-skandaal op die lappe gekom, wat uiteindelik tot die Verenigde State van Amerika se President Richard Nixon se ondergang in 1974 gelei het. Die Adjunkpresident, Gerald Ford, is onverkose aangestel in die amp, wat hy vir 'n verdere drie jaar beklee het. Hy is die enigste onverkose President van die VSA in die 20ste eeu. Terug by die huis skenk die Grondwet oorweging aan so ‘n scenario, al is dit net vir ‘n tydelike tydperk.

Artikel 90 van die Grondwet het betrekking op die moontlikheid van ‘n Waarnemende President in gevalle waar die President “uit die Republiek afwesig is of andersins nie in staat is om die pligte van die President te vervul nie”. Voordat die Waarnemende President die amp van die President in neem, moet hy of sy ‘n eed of plegtige verklaring van getrouheid aan die Republiek en gehoorsaamheid aan die Grondwet aflê.

180215 SGR Leierskap Uitnodiging optDIE GRONDWET EN GOEIE PUBLIEKE LEIERSKAP: ONTBYTBESPREKINGSREEKS 2018

ONDERWERP: TOEKOMSBLIK VIR 2018: PLAASLIKE EN INTERNASIONALE SOSIO-POLITIEKE SCENARIOS VIR VERANDERING

Spreker: Dr Jakkie Cilliers, Voorsitter van die Raad van Trustees en die Hoof van African Futures and Innovation by die Instituut vir Sekerheidstudies

Respondent: Professor Silviu Rogobete, Professor in Politieke Wetenskap, West University Timisoara en voormalige konsul-generaal van Roemenië

nuclear opt

Indien nuusberigte geglo kan word, stoom die nuut aangestelde Minister van Energie - vars uit sy nie-sonder-omstrendheid-tydjie as Minister van Intelligensie - voort met kernplanne. Dit, ten spyte van die Minister van Finansies wat onlangs verklaar het dat kernenergie nie bekostigbaar is of onmiddellik nodig is nie. Uit dieselfde teks as die Minister van Energie, het President Zuma gister tydens die OR Tambo-gedenklesing gesê dat planne om die strewe na kernkrag in die wiele te ry, deel is van 'n Westerse komplot om Suid-Afrika te beheer”, skynbaar as 'n bevestiging van die Minister van Energie se planne.

Nuusberigte suggereer voorts dat die Minister van Energie van plan is om Suid-Afrika se hersiene Geïntegreerde Hulpbronplan so vroeg as 14 November 2017 te finaliseer. As dit die geval is, dien die Wes-Kaapse Hoë Hof se uitspraak in April (waarin Earthlife Africa Johannesburg en die Southern African Faith Communities se Omgewingsinstituut die regering se besluite ten opsigte van die verkryging van kernkrag suksesvol uitgedaag het) as agtergrond waarteen die nasie se verkryging van kernkrag moet plaasvind. Uiteindelik rus die besluite betreffende Suid-Afrika se energiebeleid by die Uitvoerende Gesag, met die Hof se mag beperk tot die hersiening van sodanige besluite.

Verdere Artikels...

grond & eiendom

FW de Klerk Stigting

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) is ’n eenheid van die FW de Klerk Stigting.

FW de Klerk Stigting

Top Bedreigings teen die Grondwet

Menseregteverslagkaart

Maak 'n skenking

Help ons om die Grondwet te handhaaf en te bevorder.

cfcr-donate

Kliek Hier